{"id":149,"date":"2016-09-13T08:06:29","date_gmt":"2016-09-13T08:06:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.thaihealth.net\/h\/?p=149"},"modified":"2026-06-08T15:06:38","modified_gmt":"2026-06-08T00:00:00","slug":"article515-html","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/article515-html","title":{"rendered":"\u00e0\u00b9\u201a\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u2022\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b8\u0161 diphtheria"},"content":{"rendered":"\n

<h1>เจาะลึกโรคคอตีบ: ความน่ากลัวที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีน<\/h1><\/p>\n

<h1>Deep Dive into Diphtheria: A Preventable but Deadly Threat<\/h1><\/p>\n

<p>โรคคอตีบ หรือ ดิฟทีเรีย (Diphtheria) แม้จะเป็นโรคที่พบได้น้อยลงในยุคปัจจุบันเนื่องจากประสิทธิภาพของโปรแกรมการฉีดวัคซีน แต่ยังคงเป็นโรคติดต่อที่ร้ายแรงและสามารถก่อให้เกิดการระบาดได้หากมีการแพร่กระจายของเชื้อในกลุ่มประชากรที่ไม่มีภูมิคุ้มกัน บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับสาเหตุ อาการ ภาวะแทรกซ้อน และแนวทางการรักษาที่ทันสมัย<\/p><\/p>\n

<p>Diphtheria, while less common today due to effective vaccination programs, remains a serious infectious disease capable of causing outbreaks in unvaccinated populations. This article provides a comprehensive understanding of its causes, symptoms, complications, and modern management approaches.<\/p><\/p>\n

<p>—<\/p><\/p>\n

<h2>1. สาเหตุและการแพร่กระจายของเชื้อ (Etiology and Transmission)<\/h2><\/p>\n

<p>โรคคอตีบเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่มีชื่อว่า *Corynebacterium diphtheriae* ซึ่งสามารถสร้างสารพิษ (Exotoxin) ที่รุนแรงเข้าสู่กระแสเลือดและทำลายเนื้อเยื่อต่างๆ ของร่างกาย<\/p><\/p>\n

<p>Diphtheria is caused by the bacterium *Corynebacterium diphtheriae*, which produces a potent exotoxin that enters the bloodstream and damages various body tissues.<\/p><\/p>\n

<ul><\/p>\n

<li><strong>การติดต่อ (Transmission):<\/strong> เชื้อสามารถแพร่กระจายผ่านทางละอองฝอยจากการไอหรือจาม (Respiratory droplets) หรือการสัมผัสกับสิ่งปนเปื้อนในน้ำมูก น้ำลาย หรือเสมหะของผู้ป่วย<\/li><\/p>\n

<li><strong>Transmission:<\/strong> The bacteria spread through respiratory droplets (coughing or sneezing) or direct contact with contaminated nasal discharge, saliva, or sputum from an infected person.<\/li><\/p>\n

<li><strong>*ข้อมูลเพิ่มเติม (Updated):* ปัจจุบันมีการเฝ้าระวังเชื้อกลุ่มที่ไม่สร้างสารพิษ (Non-toxigenic strains) แม้จะไม่ก่ออาการรุนแรงเท่ากลุ่มที่สร้างสารพิษ แต่ก็ยังต้องระมัดระวังในการวินิจฉัยแยกโรค<\/strong><\/li><\/p>\n

<li><strong>*Updated Note:* Currently, surveillance focuses on non-toxigenic strains; while they do not produce the lethal toxin, they still require careful diagnostic differentiation.<\/strong><\/li><\/p>\n

<\/ul><\/p>\n

<p>—<\/p><\/p>\n

<h2>2. อาการทางคลินิก: สัญญาณเตือนที่ต้องระวัง (Clinical Manifestations)<\/h2><\/p>\n

<p>ระยะฟักตัวของโรคมักอยู่ที่ประมาณ 1-7 วัน (เฉลี่ย 3 วัน) โดยอาการจะค่อยๆ พัฒนาขึ้นดังนี้:<\/p><\/p>\n

<p>The incubation period is typically 1-7 days (average 3 days), with symptoms progressing as follows:<\/p><\/p>\n

<h3>2.1 อาการเริ่มต้น (Early Symptoms)<\/h3><\/p>\n

<p>ผู้ป่วยมักมีอาการไข้ต่ำๆ ปวดศีรษะ ครั่นเนื้อครั่นตัว และเจ็บคอ แต่สิ่งที่โดดเด่นคือความรู้สึกกลืนลำบาก (Dysphagia) และความอ่อนเพลียอย่างมาก<\/p><\/p>\n

<p>Patients often present with low-grade fever, headache, malaise, and sore throat. A hallmark sign is difficulty swallowing (dysphagia) and profound fatigue.<\/p><\/p>\n

<h3>2.2 แผ่นฝ้าสีเทา (The Pseudomembrane)<\/h3><\/p>\n

<p>ลักษณะเฉพาะที่สำคัญที่สุดคือ การตรวจพบ <strong>\"แผ่นฝ้าสีขาวปนเทา\" (White-grayish pseudomembrane)<\/strong> ซึ่งเกาะติดแน่นอยู่บนทอนซิล คอหอย หรือลิ้นไก่ หากพยายามเขี่ยออกอาจทำให้เกิดเลือดออกได้<\/p><\/p>\n

<p>The most distinctive sign is the presence of a <strong>\"white-grayish pseudomembrane\"<\/strong> adhering to the tonsils, pharynx, or uvula. Attempting to scrape it off may cause bleeding.<\/p><\/p>\n

<h3>2.3 อาการคอวัว (Bull Neck)<\/h3><\/p>\n

<p>ในรายที่มีการอักเสบรุนแรง ต่อมน้ำเหลืองและเนื้อเยื่อบริเวณคอจะบวมโตอย่างมาก จนมีลักษณะคล้ายคอวัว (Bull neck) ซึ่งเป็นสัญญาณของการอักเสบที่ลุกลาม<\/p><\/p>\n

<p>In severe cases, significant swelling of the lymph nodes and soft tissues in the neck occurs, creating a \"bull neck\" appearance, indicating extensive inflammation.<\/p><\/p>\n

<p>—<\/p><\/p>\n

<h2>3. ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายถึงชีวิต (Life-Threatening Complications)<\/h2><\/p>\n

<p>ความน่ากลัวของโรคคอตีบไม่ได้อยู่ที่การอุดกั้นทางเดินหายใจเท่านั้น แต่อยู่ที่ \"สารพิษ\" (Toxin) ที่เชื้อปล่อยออกมา ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบสำคัญของร่างกาย<\/p><\/p>\n

<p>The danger of diphtheria lies not only in airway obstruction but also in the \"exotoxin\" released by the bacteria, which affects vital organ systems.<\/p><\/p>\n

<ul><\/p>\n

<li><strong>การอุดกั้นทางเดินหายใจ (Airway Obstruction):<\/strong> *แผ่นฝ้า (Pseudomembrane) อาจหลุดลอกและไปอุดกั้นทางเดินหายใจ โดยเฉพาะในเด็ก ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตในช่วง 1-2 สัปดาห์แรก*<\/li><\/p>\n

<li><strong>Airway Obstruction:<\/strong> *The pseudomembrane may slough off and obstruct the airway, particularly in children, accounting for 60–65% of deaths typically within the first 1–2 weeks of symptom onset.*<\/li><\/p>\n

<\/ul><\/p>\n

<ul><\/p>\n

<li><strong>โรคกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ (Myocarditis):<\/strong> สารพิษจะเข้าทำลายกล้ามเนื้อหัวใจ ทำให้เกิดอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Arrhythmia) และอาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวหรือเสียชีวิตเฉียบพลัน มักพบในช่วงวันที่ 10-14 ของการเจ็บป่วย<\/li><\/p>\n

<li><strong>Myocarditis:<\/strong> The toxin attacks the heart muscle, causing arrhythmias and potentially leading to heart failure or sudden death. This typically occurs between days 10 and 14 of the illness.<\/li><\/p>\n

<\/ul><\/p>\n

<ul><\/p>\n

<li><strong>ประสาทอักเสบ (Neuropathy\/Polyneuropathy):<\/strong> สารพิษส่งผลต่อระบบประสาท ทำให้เกิดอาการกลืนลำบาก พูดเสียงขึ้นจมูก หรือในรายที่รุนแรงอาจเป็นอัมพาตของกล้ามเนื้อแขนขา ซึ่งส่วนใหญ่มักหายได้หากรอดพ้นระยะวิกฤต<\/li><\/p>\n

<li><strong>Neuropathy\/Polyneuropathy:<\/strong> The toxin affects the nervous system, causing dysphagia, nasal speech, or in severe cases, limb paralysis. Most neurological deficits are reversible if the patient survives the acute phase.<\/li><\/p>\n

<\/ul><\/p>\n

<ul><\/p>\n

<li><strong>*ภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ (Other Complications):* ปอดอักเสบ (Pneumonia), ไตวาย (Renal failure), และภาวะสมองอักเสบ (Encephalitis)<\/strong><\/li><\/p>\n

<li><strong>*Other Complications:* Pneumonia, renal failure, and encephalitis.<\/strong><\/li><\/p>\n

<\/ul><\/p>\n

<p>—<\/p><\/p>\n

<h2>4. แนวทางการวินิจฉัยและการรักษา (Diagnosis and Management)<\/h2><\/p>\n

<p>เมื่อสงสัยว่าเป็นโรคคอตีบ ถือเป็นภาวะฉุกเฉ de ทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการดูแลในโรงพยาบาลทันที<\/p><\/p>\n

<p>If diphtheria is suspected, it is a medical emergency requiring immediate hospitalization.<\/p><\/p>\n

<h3>4.1 การวินิจฉัย (Diagnosis)<\/h3><\/p>\n

<p>การวินิจฉัยยืนยันทำได้โดยการเพาะเชื้อ (Culture) จากสิ่งส่งตรวจในลำคอ เพื่อหาเชื้อ *C. diphtheriae* และการทดสอบเพื่อยืนยันว่าเชื้อนั้นสามารถสร้างสารพิษได้หรือไม่<\/p><\/p>\n

<p>Confirmation is achieved through throat cultures to identify *C. diphtheriae* and toxigenicity testing to confirm the presence of toxin production.<\/p><\/p>\n

<h3>4.2 การรักษา (Treatment)<\/h3><\/p>\n

<ol><\/p>\n

<li> <strong>การให้สารต้านพิษ (Diphtheria Antitoxin – DAT):<\/strong> เป็นหัวใจสำคัญของการรักษาเพื่อทำลายสารพิษที่ยังหลงเหลืออยู่ในกระแสเลือดก่อนที่จะเข้าไปทำลายเนื้อเยื่อ<\/li><\/p>\n

<li> <strong>การใช้ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics):<\/strong> เช่น Erythromycin หรือ Penicillin เพื่อกำจัดเชื้อแบคทีเรียและหยุดการสร้างสารพิษเพิ่มเติม<\/li><\/p>\n

<li> <strong>การจัดการทางเดินหายใจ (Airway Management):<\/strong> ในกรณีที่แผ่นฝ้าอุดกั้นทางเดินหายใจ อาจจำเป็นต้องใส่ท่อช่วยหายใจหรือทำการเจาะคอ<\/li><\/p>\n

<\/ol><\/p>\n

<ol><\/p>\n

<li> <strong>Diphtheria Antitoxin (DAT):<\/strong> The cornerstone of treatment, administered to neutralize circulating toxins before they damage tissues.<\/li><\/p>\n

<li> <strong>Antibiotics:<\/strong> Such as Erythromycin or Penicillin, to eliminate the bacteria and stop further toxin production.<\/li><\/p>\n

<li> <strong>Airway Management:<\/strong> In cases of airway obstruction due to the pseudomembrane, intubation or tracheostomy may be necessary.<\/li><\/p>\n

<\/ol><\/p>\n

<p>—<\/p><\/p>\n

<h2>5. การป้องกัน: เกราะคุ้มกันที่ดีที่สุด (Prevention: The Best Defense)<\/h2><\/p>\n

<p>วิธีป้องกันโรคคอตีบที่มีประสิทธิภาพสูงสุดคือ <strong>การฉีดวัคซีน<\/strong> (เช่น วัคซีนรวม DTaP หรือ Tdap) ซึ่งควรได้รับตามกำหนดการในเด็กและมีการฉีดกระตุ้น (Booster doses) ในผู้ใหญ่เพื่อรักษาภูมิคุ้มกัน<\/p><\/p>\n

<p>The most effective way to prevent diphtheria is <strong>vaccination<\/strong> (e.g., DTaP or Tdap vaccines). Vaccination should follow the pediatric schedule, with booster doses recommended for adults to maintain immunity.<\/p><\/p>\n

<p>—<\/p><\/p>\n

<p><strong>แหล่งอ้างอิง (Citations):<\/strong><\/p><\/p>\n

<ul><\/p>\n

<li> *Saleeb PG. Corynebacterium diphtheriae (diphtheria). In: Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases, 9th ed. Elsevier; 2020.*<\/li><\/p>\n

<li> *Sharma NC, et al. Diphtheria. Nat Rev Dis Primers. 2019;5:81.*<\/li><\/p>\n

<li> *Truelove SA, et al. Clinical and epidemiologic aspects of diphtheria: A systematic review and pooled analysis. Clin Infect Dis.*<\/li><\/p>\n

<\/ul><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

<h1>\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u02c6\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b8\u00a5\u00e0\u00b8\u00b6\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b9\u201a\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u2022\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b8\u0161: \u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00a5\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u203a\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u2021\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b9\u201e\u00e0\u00b8\u201d\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u201d\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u00a2\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u2039\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b8\u2122<\/h1> <h1>Deep Dive into Diphtheria: A Preventable but Deadly Threat<\/h1> <p>\u00e0\u00b9\u201a\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u2022\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b8\u0161 \u00e0\u00b8\u00ab\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00b7\u00e0\u00b8\u00ad \u00e0\u00b8\u201d\u00e0\u00b8\u00b4\u00e0\u00b8\u0178\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b8\u00a2 (Diphtheria) \u00e0\u00b9\u0081\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u02c6\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u203a\u00e0\u00b9\u2021\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b9\u201a\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u017e\u00e0\u00b8\u0161\u00e0\u00b9\u201e\u00e0\u00b8\u201d\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u00a2\u00e0\u00b8\u00a5\u00e0\u00b8\u2021\u00e0\u00b9\u0192\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b8\u00a2\u00e0\u00b8\u00b8\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u203a\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u02c6\u00e0\u00b8\u02c6\u00e0\u00b8\u00b8\u00e0\u00b8\u0161\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b8\u00b7\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u2021\u00e0\u00b8\u02c6\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u203a\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b8\u00aa\u00e0\u00b8\u00b4\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u02dc\u00e0\u00b8\u00b4\u00e0\u00b8\u00a0\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u017e\u00e0\u00b8\u201a\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u2021\u00e0\u00b9\u201a\u00e0\u00b8\u203a\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b9\u0081\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u2030\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b8\u201d\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u2039\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b8\u2122 \u00e0\u00b9\u0081\u00e0\u00b8\u2022\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u00a2\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u2021\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u2021\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u203a\u00e0\u00b9\u2021\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b9\u201a\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u2022\u00e0\u00b8\u00b4\u00e0\u00b8\u201d\u00e0\u00b8\u2022\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a2\u00e0\u00b9\u0081\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u2021\u00e0\u00b9\u0081\u00e0\u00b8\u00a5\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b8\u00aa\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u2013\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b9\u0192\u00e0\u00b8\u00ab\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b4\u00e0\u00b8\u201d\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b8\u0161\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u201d\u00e0\u00b9\u201e\u00e0\u00b8\u201d\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u00ab\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b9\u0081\u00e0\u00b8\u017e\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b8\u02c6\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a2\u00e0\u00b8\u201a\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u2021\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u0160\u00e0\u00b8\u00b7\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b9\u0192\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00a5\u00e0\u00b8\u00b8\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u203a\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b8\u0160\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b9\u201e\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b8\u00a0\u00e0\u00b8\u00b9\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u00b4\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u00b8\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u2122 \u00e0\u00b8\u0161\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u02c6\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b8\u017e\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u00b8\u00e0\u00b8\u201c\u00e0\u00b9\u201e\u00e0\u00b8\u203a\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00b3\u00e0\u00b8\u201e\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u201a\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b9\u0192\u00e0\u00b8\u02c6\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u00a2\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u0161\u00e0\u00b8\u00aa\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b9\u20ac\u00e0\u00b8\u00ab\u00e0\u00b8\u2022\u00e0\u00b8\u00b8 \u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a3 \u00e0\u00b8\u00a0\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b9\u0081\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u2039\u00e0\u00b9\u2030\u00e0\u00b8\u00ad\u00e0\u00b8\u2122 \u00e0\u00b9\u0081\u00e0\u00b8\u00a5\u00e0\u00b8\u00b0\u00e0\u00b9\u0081\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b8\u00a7\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u2021\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00a3\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u0081\u00e0\u00b8\u00a9\u00e0\u00b8\u00b2\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00b5\u00e0\u00b9\u02c6\u00e0\u00b8\u2014\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u2122\u00e0\u00b8\u00aa\u00e0\u00b8\u00a1\u00e0\u00b8\u00b1\u00e0\u00b8\u00a2<\/p> <p>Diphtheria, while less common…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[50],"class_list":["post-149","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bacteria","tag-50"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=149"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/149\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thaihealth.net\/h\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}