โรคหัวใจ: รู้จักกับปัญหาใจสั่น เป็นอะไรได้บ้าง

Heart Disease: Understanding Palpitations and Their Causes

อาการใจสั่น (Palpitations) เป็นความรู้สึกที่เกิดขึ้นเมื่อเราตระหนักถึงการเต้นของหัวใจ ไม่ว่าจะเป็นการเต้นที่เร็วขึ้น แรงขึ้น หรือเต้นผิดจังหวะ (เช่น เต้นข้ามจังหวะ หรือเต้นสะดุด) ซึ่งอาการนี้อาจเกิดจากความผิดปกติของหัวใจโดยตรง หรืออาจเป็นเพียงความรู้สึกที่เกิดจากปัจจัยภายนอกอื่นๆ โดยที่จังหวะการเต้นของหัวใจยังปกติดีอยู่ก็ได้

Palpitations are the sensation of feeling your own heartbeat, which may be perceived as rapid, forceful, or irregular (such as skipped or extra beats). This sensation can stem from actual cardiac arrhythmias or may be a perception caused by non-cardiac factors, even when the heart’s rhythm is clinically normal.

—

1. ใจสั่นจากปัจจัยภายนอกและไลฟ์สไตล์ (Non-Cardiac & Lifestyle Factors)

1. External and Lifestyle Factors

บ่อยครั้งที่อาการใจสั่นไม่ได้เกิดจากโรคหัวใจ แต่เกิดจากสิ่งกระตุ้นที่ส่งผลต่อระบบประสาทอัตโนมัติ หรือการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาในร่างกาย:

Often, palpitations are not caused by heart disease itself but by external stimuli affecting the autonomic nervous system or physiological changes in the body:

• ภาวะเครียดและแพนิค (Stress and Panic Disorders): *ข้อมูลอัปเดต: ความวิตกกังวลเรื้อรังส่งผลต่อแกน HPA (Hypothalamic-Pituitary-Adrenal axis) ทำให้ร่างกายหลั่งคอร์ติซอลและอะดรีนาลีนเพิ่มขึ้น ส่งผลให้ใจสั่น* (Stress and chronic anxiety affect the HPA axis, leading to increased cortisol and adrenaline, which triggers palpitations.)
• สารกระตุ้น (Stimulants): การดื่มกาแฟ (Caffeine), บุหรี่ (Nicotine), หรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (Alcohol) รวมถึงยาบางชนิดที่กระตุ้นการหลั่งอะดรีนาลิน (Medications that increase adrenaline secretion).
• การเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยา (Physiological Changes): เช่น การออกกำลังกาย (Exercise), ภาวะมีไข้ (Fever), ภาวะตั้งครรภ์ (Pregnancy), หรือภาวะหมดประจำเดือน (Menopause).
• ภาวะหัวใจทำงานหนัก (High Cardiac Output States): เช่น ภาวะโลหิตจาง/ซีด (Anemia) หรือภาวะต่อมไธรอยด์ทำงานเกิน/เป็นพิษ (Hyperthyroidism) ซึ่งกระตุ้นให้หัวใจต้องสูบฉีดเลือดมากขึ้น

—

2. การวินิจฉัยแยกโรค: เมื่อใจสั่นอาจมาจากหัวใจ (Differential Diagnosis: When Palpitations are Cardiac)

2. Differential Diagnosis: Cardiac Causes

หากอาการใจสั่นมาพร้อมกับอาการอื่นๆ แพทย์จะพิจารณาถึงความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับโครงสร้างหรือระบบไฟฟ้าของหัวใจ:

If palpitations are accompanied by other symptoms, physicians will investigate abnormalities in the heart’s structure or electrical system:

2.1 การเต้นของหัวใจเร็วขึ้น (Sinus Tachycardia)

เป็นการที่หัวใจเต้นเร็วขึ้นตามปกติแต่เกินขีดจำกัดที่ควรจะเป็น มักพบในภาวะที่ร่างกายต้องการออกซิเจนเพิ่มขึ้น หรือมีภาวะเจ็บป่วยบางอย่าง

This is a normal rhythm but at an abnormally high rate, often seen when the body requires more oxygen or during certain illnesses.

2.2 โรคหัวใจและภาวะแทรกซ้อน (Cardiac Diseases and Complications)

• หัวใจขาดเลือด (Ischemic Heart Disease): *ข้อมูลอัปเดต: การขาดเลือดเฉียบพลันอาจทำให้เกิดการเต้นผิดจังหวะที่รุนแรงได้* (Acute ischemia can trigger severe arrhythmias.)
• ความผิดปกติของเกลือแร่ (Electrolyte Imbalance): เช่น ระดับโพแทสเซียม (Potassium) หรือแมกนีเซียม (Magnesium) ในเลือดต่ำ ซึ่งมีผลโดยตรงต่อการนำไฟฟ้าของหัวใจ
• ภาวะหัวใจล้มเหลว (Heart Failure): เมื่อหัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้เพียงพอ

—

3. แนวทางการซักประวัติโดยแพทย์ (Clinical History Taking)

3. Clinical Assessment and History

เมื่อพบผู้ป่วยที่มีอาการใจสั่น แพทย์จำเป็นต้องซักประวัติอย่างละเอียดเพื่อแยกแยะความรุนแรง:

When encountering patients with palpitations, physicians must conduct a thorough history to differentiate the severity:

1. ปัจจัยกระตุ้น (Triggers): ก่อนใจสั่นได้ใช้ยา ดื่มกาแฟ สุรา หรือบุหรี่หรือไม่? (Did you use medication, caffeine, alcohol, or nicotine before the episode?)
2. ลักษณะอาการ (Character): รู้สึกหวิวๆ ใจเต้นหยุด หรือเต้นเร็วสม่ำเสมอ? (Did it feel like a skip, a flutter, or a rapid continuous beat?)
3. อาการร่วม (Associated Symptoms): *สำคัญมาก:* มีอาการหน้ามืด เป็นลม (Syncope), แน่นหน้าอก (Chest pain), หรือเหนื่อยหอบ (Dyspnea) หรือไม่? (Crucial: Did you experience dizziness, fainting, chest pain, or shortness of breath?)
4. ความถี่และระยะเวลา (Frequency and Duration): เป็นบ่อยแค่ไหน และแต่ละครั้งนานเท่าใด? (How often does it occur, and how long does each episode last?)

—

4. สัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์ทันที (Red Flags: When to Seek Urgent Medical Attention)

4. Red Flags: Seek Immediate Care

หากคุณมีอาการใจสั่นร่วมกับอาการดังต่อไปนี้ ควรรีบพบแพทย์หรือเข้าห้องฉุกเฉินทันที:

If palpitations are accompanied by any of the following, seek immediate medical attention or go to the emergency room:

• เจ็บแน่นหน้าอก (Chest Pain/Pressure)
• หน้ามืด เป็นลม หรือหมดสติ (Fainting or Syncope)
• เหนื่อยหอบอย่างรุนแรง (Severe Shortness of Breath)
• ความดันโลหิตต่ำหรือมีอาการช็อก (Hypotension or signs of shock)

—

สรุป (Summary)

อาการใจสั่นไม่ใช่โรค แต่เป็น “อาการ” ที่บอกว่ามีบางอย่างเกิดขึ้นในร่างกาย การแยกแยะว่าเกิดจากความเครียด กาแฟ หรือโรคหัวใจที่รุนแรง ต้องอาศัยการซักประวัติและการตรวจทางคลินิก เช่น การทำ EKG หรือ Echocardiogram เพื่อความปลอดภัย

Palpitations are a “symptom,” not a disease itself. Distinguishing whether the cause is stress, caffeine, or a serious cardiac condition requires clinical history and diagnostic tests such as EKG or Echocardiogram to ensure patient safety.

***

แหล่งอ้างอิง (Citations):

• *แนวทางการดูแลผู้ป่วยใจสั่น ภาควิชาอายุรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (Clinical Guidelines for Palpitations, Department of Medicine, Chulalongkorn University).*
• *Thaihealth (สสส.).*
• *Updated clinical perspectives on autonomic nervous system and cardiac rhythm (2024).*