ภาวะครรภ์เป็นพิษ: ภัยเงียบที่คุกคามแม่และลูกในครรภ์ (อัปเดต 2024)

Preeclampsia and Eclampsia: The Silent Threat to Mother and Fetus

1. ทำความรู้จักกับภาวะครรภ์เป็นพิษ (Understanding Preeclampsia)

การแบ่งระดับความรุนแรง (Classification of Severity)

2. สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง (Causes and Risk Factors)

3. อาการและสัญญาณเตือนที่ต้องระวัง (Symptoms and Warning Signs)

4. การวินิจฉัยและการตรวจทางห้องปฏิบัติการ (Diagnosis and Clinical Findings)

5. การจัดการและแนวทางการรักษา (Management and Treatment)

บทสรุป (Conclusion)

แหล่งอ้างอิง (Citations)

ภาวะครรภ์เป็นพิษ (Toxemia of pregnancy) หรือที่ในปัจจุบันทางการแพทย์มักเรียกว่า Preeclampsia เป็นภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญและอันตรายอย่างยิ่งในระหว่างการตั้งครรภ์ ซึ่งต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิดจากทีมแพทย์เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจรุนแรงถึงแก่ชีวิตทั้งมารดาและทารกในครรภ์

Preeclampsia (formerly known as Toxemia of pregnancy) is a critical and potentially life-threatening complication during pregnancy. It requires close medical supervision to prevent severe complications that can affect both the mother and the unborn fetus.

ภาวะครรภ์เป็นพิษคือภาวะผิดปกติที่พบในหญิงตั้งครรภ์ ซึ่งประกอบด้วยอาการสำคัญคือ ความดันโลหิตสูง และการตรวจพบโปรตีน (ไข่ขาว) ในปัสสาวะ โดยมักจะเริ่มแสดงอาการหลังจากตั้งครรภ์ได้ประมาณ 20 สัปดาห์ขึ้นไป จนกระทั่งถึงช่วงหลังคลอด

Preeclampsia is a condition characterized by high blood pressure (hypertension) and the presence of protein in the urine (proteinuria). It typically manifests after 20 weeks of gestation and can persist for up to one week postpartum.

ทางการแพทย์แบ่งภาวะนี้ออกเป็น 2 ระดับหลัก ตามความรุนแรงของอาการ:

Medical professionals classify this condition into two main types based on severity:

1. พรีอีแคลมป์เชีย (Preeclampsia): มีอาการความดันโลหิตสูงและมีโปรตีนในปัสสาวะ แต่ยังไม่มีอาการชักหรือหมดสติ

• *Preeclampsia:* Characterized by hypertension and proteinuria, but without seizures or loss of consciousness.

1. อีแคลมป์เชีย (Eclampsia): * เป็นภาวะรุนแรงขั้นสูงสุด ซึ่งผู้ป่วยจะมีอาการชักหรือหมดสติร่วมด้วย ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

• *Eclampsia:* * A severe progression where the patient experiences seizures or loss of consciousness, which can be fatal if not treated immediately.

แม้ว่าสาเหตุที่แน่ชัดจะยังไม่ทราบแน่ชัด แต่ทางการแพทย์เชื่อว่ามีความเกี่ยวข้องกับการทำงานที่ผิดปกติของรก (Placenta) และการเปลี่ยนแปลงของระบบหลอดเลือดในร่างกายแม่

While the exact cause remains unknown, it is widely believed to be related to placental dysfunction and changes in the maternal vascular system.

ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยง (Risk Factors):

• ครรภ์แรก (First pregnancy)
• ครรภ์แฝด (Multiple gestation/Twins)
• ภาวะครรภ์ไข่ปลาอุก (Gestational trophoblastic disease)
• *ผู้ที่มีประวัติโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน (DM), ความดันโลหิตสูง (HT), หรือโรคไต (Renal disease) มีความเสี่ยงสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ*
• *Pre-existing conditions such as Diabetes Mellitus (DM), Hypertension (HT), or Kidney disease significantly increase the risk.*
• *ภาวะอ้วน (Obesity) และอายุที่มากขึ้นหรือน้อยเกินไป*
• *Obesity and extreme maternal age (very young or advanced maternal age).*

การสังเกตอาการเบื้องต้นมีความสำคัญมากต่อการรอดชีวิตของผู้ป่วยและทารก อาการที่ควรได้รับการตรวจรักษาทันที ได้แก่:

Early detection is vital for the survival of both mother and baby. The following symptoms require immediate medical attention:

• ความดันโลหิตสูง (Hypertension): ค่าความดันโลหิตช่วงบน (Systolic) $\ge$ 140 mmHg หรือช่วงล่าง (Diastolic) $\ge$ 90 mmHg หากสูงเกิน 160/110 mmHg จะถือว่าเป็นระยะรุนแรง
• *Blood pressure $\ge$ 140/90 mmHg. Values $\ge$ 160/110 mmHg are considered severe hypertension.*
• อาการทางระบบประสาท (Neurological Symptoms): ปวดศีรษะอย่างรุนแรง, ตาพร่ามัว หรือมองเห็นแสงวูบวาบ
• *Severe headache, visual disturbances, or seeing flashing lights.*
• อาการทางระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal Symptoms): คลื่นไส้ อาเจียน หรือปวดบริเวณใต้ลิ้นปี่ (ซึ่งอาจบ่งบอกถึงภาวะตับอักเสบหรือเลือดออกใต้เยื่อหุ้มตับ)
• *Nausea, vomiting, or severe epigastric pain (which may indicate liver involvement or subcapsular hematoma).*
• อาการบวม (Edema): บวมตามใบหน้า มือ และเท้า (โดยเฉพาะหากกดแล้วมีรอยบุ๋ม)
• *Swelling in the face, hands, and feet (particularly pitting edema).*

เมื่อสงสัยภาวะนี้ แพทย์จะทำการตรวจวินิจฉัยดังนี้:

When preeclampsia is suspected, doctors will perform the following diagnostic tests:

1. การตรวจปัสสาวะ (Urinalysis): เพื่อหาปริมาณโปรตีนหรือสารไข่ขาว (Albumin) ยิ่งพบปริมาณมาก (3+ หรือ 4+) ยิ่งแสดงถึงความรุนแรง

• *To check for proteinuria (Albumin). Higher levels (3+ or 4+) indicate greater severity.*

1. การตรวจเลือด (Blood Tests):

• *ตรวจสอบการทำงานของตับ (Liver enzymes เช่น SGOT/ALT) ซึ่งหากสูงขึ้นอาจบ่งบอกถึงภาวะตับอักเสบ*
• *Checking liver function (SGOT/ALT); elevated levels may indicate liver dysfunction.*
• *ตรวจสอบการทำงานของไต (BUN และ Creatinine) เพื่อดูภาวะไตวาย*
• *Checking kidney function (BUN and Creatinine) to monitor renal impairment.*
• *ตรวจสอบระดับเกล็ดเลือด (Platelets) เพื่อดูภาวะเกล็ดเลือดต่ำ ซึ่งเสี่ยงต่อการตกเลือด*
• *Checking platelet counts to monitor for thrombocytopenia, which increases bleeding risk.*

*การรักษาภาวะครรภ์เป็นพิษในปัจจุบันมุ่งเน้นไปที่การควบคุมความดันโลหิตและการป้องกันการชัก เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการคลอดที่ปลอดภัย*

*Current management focuses on blood pressure control and seizure prophylaxis to ensure a safe delivery.*

• การควบคุมความดัน (Blood Pressure Control): การใช้ยาควบคุมความดันโลหิตภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด
• *Using antihypertensive medications under strict medical supervision.*
• การป้องกันการชัก (Seizure Prophylaxis): *ในรายที่มีความเสี่ยงสูง แพทย์อาจพิจารณาให้ยา Magnesium Sulfate เพื่อป้องกันการเกิดอาการชัก (Eclampsia)*
• *In high-risk cases, Magnesium Sulfate may be administered to prevent seizures (Eclampsia).*
• การคลอด (Delivery): การรักษาที่ได้ผลที่สุดสำหรับครรภ์เป็นพิษคือ “การทำคลอด” (Delivery) เนื่องจากเป็นการนำรกที่เป็นต้นเหตุออกจากร่างกายแม่
• *The definitive treatment for preeclampsia is delivery, as it removes the placenta, which is the source of the condition.*

ภาวะครรภ์เป็นพิษไม่ใช่เรื่องที่ควรละเลย หากคุณเป็นหญิงตั้งครรภ์ที่มีปัจจัยเสี่ยง หรือเริ่มมีอาการปวดศีรษะ ตาพร่ามัว และบวมผิดปกติ ควรพบแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอให้ถึงวันนัด การตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกสามารถช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและช่วยให้ทั้งแม่และลูกปลอดภัยได้

Preeclampsia is not something to be ignored. If you are pregnant and have risk factors or experience symptoms such as severe headaches, visual changes, or unusual swelling, seek immediate medical attention. Early detection can significantly reduce the risk of severe complications and ensure the safety of both mother and child.

• *Shekhar S, et al. Oral nifedipine versus intravenous labetalol for severe hypertension during pregnancy. BJOG 2016.*
• *American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Practice Bulletin on Hypertensive Disorders of Pregnancy.*
• *Pathology of Toxaemia of Pregnancy (Clinical Reference).*