ผื่นกลีบกุหลาบ pityriasis rosea

PITYRIASIS ROSEA
Pityriasis rosea (P.R.) เป็นโรคผิวหนังในกลุ่ม papulosquamous disease ซึ่งพบได้ 1-2% หายเองได้ มักพบในวัยรุ่นและผู้ใหญ่อายุ 15-40 ปี ทั้งเพศหญิงและเพศชายพบได้เท่ากัน ผื่นมักจะขึ้นตามลำตัว ต้นแขนและขา อาการคันไม่มากนัก
ลักษณะทางคลินิก
ลักษณะผื่นอันแรกที่เรียกว่า herald patch มีรูปร่างกลมรี สีแดง ขอบชัด มี scale บางๆ ที่ขอบของผื่นเรียกว่า collarette scale ซึ่งจะมีขนาดใหญ่เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2-5 ซม. อาจเกิดบริเวณใดของร่างกายก็ได้ ประมาณ 1-2 สัปดาห์ต่อมา จึงมีผื่นลักษณะเดียวกันแต่ขนาดเล็กกว่า เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 0.5-1.5 ซม. ค่อยๆ ทยอยขึ้นตามมา มีอาการคันเล็กน้อย แกนตามยาวของแต่ละผื่นจะขนานกับ line of cleavage ผื่นกระจายอยู่ตามลำตัว ต้นแขน ต้นขา ดูรวมๆ ตามตัวมีลักษณะคล้ายต้น Christmas ซึ่งเห็นชัดเมื่อดูด้านหลัง  ในเด็กอาจจะพบผื่นที่ใบหน้าและเท้าได้

อัพเดต 2026 ทำความรู้จักกับโรคผื่นกลีบกุหลาบ (Introduction to Pityriasis Rosea)

Pityriasis Rosea (PR) เป็นโรคผิวหนังในกลุ่ม papulosquamous disease (โรคผิวหนังที่มีลักษณะเป็นผื่นแดงและมีสะเก็ด) ซึ่งพบได้ประมาณ 1-2% ของประชากร โรคนี้มีลักษณะเป็นโรคที่ “หายเองได้” (Self-limiting disease) มักพบได้บ่อยในกลุ่มวัยรุ่นและผู้ใหญ่อายุระหว่าง 15-40 ปี โดยพบได้ทั้งในเพศชายและเพศหญิงในสัดส่วนที่ใกล้เคียงกัน

*Pityriasis Rosea (PR) is a papulosquamous dermatosis affecting approximately 1-2% of the population. It is a self-limiting condition, most commonly observed in adolescents and young adults aged 15-40, affecting both males and females relatively equally.*

• *[Update 2024+]: แม้จะพบได้ทุกช่วงวัย แต่ความชุกสูงสุดมักอยู่ในช่วงวัยรุ่นและผู้ใหญ่ตอนต้น โดยมักพบการระบาดเพิ่มขึ้นในช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง*
• *[Update 2024+]: While it can occur at any age, peak incidence is typically seen in adolescents and young adults, often appearing more frequently during spring and fall seasons.*

—

2. ลักษณะทางคลินิกและการดำเนินโรค (Clinical Manifestations and Progression)

ลักษณะเด่นของโรคนี้คือการปรากฏของผื่นที่มีลำดับขั้นตอนที่ชัดเจน ดังนี้:

The hallmark of this disease is the sequential appearance of lesions, as follows:

2.1 ผื่นนำ (The Herald Patch)

อาการเริ่มต้นมักพบผื่นขนาดใหญ่เพียงผื่นเดียว เรียกว่า “Herald patch” มีรูปร่างกลมหรือรี สีแดงหรือสีชมพู ขอบชัดเจน และมีสะเก็ดบางๆ บริเวณขอบที่เรียกว่า “Collarette scale” ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2-5 ซม. ผื่นนี้อาจเกิดขึ้นที่บริเวณใดก็ได้ของร่างกาย

*The initial manifestation is often a single, large lesion known as the “Herald patch.” It is oval or round, erythematous (red/pink), with well-defined borders and a thin scale at the edge called a “collarette scale.” The diameter typically ranges from 2-5 cm and can appear anywhere on the body.*

2.2 ผื่นทุติยภูมิ (Secondary Eruption)

ประมาณ 1-2 สัปดาห์หลังจาก Herald patch ปรากฏ จะตามมาด้วยผื่นขนาดเล็กจำนวนมาก (ขนาดประมาณ 0.5-1.5 ซม.) กระจายตัวตามลำตัว ต้นแขน และต้นขา โดยผื่นเหล่านี้มักเรียงตัวขนานไปตามแนวรอยยับของผิวหนัง (Line of cleavage) ทำให้เมื่อมองจากด้านหลังจะมีลักษณะคล้าย “ต้นคริสต์มาส” (Christmas tree pattern)

*Approximately 1-2 weeks after the herald patch appears, a secondary eruption of smaller lesions (0.5-1.5 cm) follows, spreading across the trunk, upper arms, and thighs. These lesions often align along the skin’s cleavage lines, creating a characteristic “Christmas tree pattern” when viewed from the back.*

—

3. สาเหตุและพยาธิกำเนิด (Etiology and Pathogenesis)

ปัจจุบันสาเหตุที่แน่ชัดของโรค Pityriasis Rosea ยังคงเป็นที่ถกเถียงและ “ยังไม่ทราบแน่ชัด” อย่างไรก็ตาม มีข้อสันนิษฐานทางการแพทย์ที่สำคัญคือ:

*The exact cause of Pityriasis Rosea remains unknown. However, medical hypotheses suggest several possibilities:*

• *[Update 2024+]: มีสมมติฐานที่แข็งแกร่งว่าอาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อไวรัสในกลุ่ม Human Herpesvirus (HHV), โดยเฉพาะ HHV-6 และ HHV-7 แม้ว่าจะยังไม่สามารถตรวจพบเชื้อเหล่านี้ในรอยโรคได้อย่างชัดเจนในผู้ป่วยทุกรายก็ตาม*
• *[Update 2024+]: Strong hypotheses suggest a link to Human Herpesvirus (HHV) infections, specifically HHV-6 and HHV-7, although these viruses have not been definitively detected in all patient lesions.*

—

4. การวินิจฉัยและการวินิจฉัยแยกโรค (Diagnosis and Differential Diagnosis)

การวินิจฉัยส่วนใหญ่ทำได้จากประวัติและการตรวจลักษณะทางคลินิกโดยแพทย์ผิวหนัง อย่างไรก็ตาม แพทย์จำเป็นต้องแยกโรคนี้ออกจากโรคที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน (Differential Diagnosis) เพื่อความปลอดภัย:

*Diagnosis is primarily clinical based on history and physical examination. However, physicians must rule out similar-looking conditions to ensure patient safety:*

1. Tinea Corporis (โรคกลาก): ต้องแยกออกจาก Herald patch โดยการทำ KOH preparation เพื่อตรวจหาเชื้อรา

*Must be differentiated from the herald patch via a KOH preparation test to rule out fungal infection.*

1. Secondary Syphilis (ซิฟิลิสระยะที่ 2): สำคัญมาก! เนื่องจากผื่นมีลักษณะคล้ายกัน แพทย์มักแนะนำให้ตรวจเลือด (VDRL/RPR) เพื่อความปลอดภัย

*Crucial! Due to similar appearances, clinicians often recommend blood tests (VDRL/RPR) to rule out syphilis.*

1. Guttate Psoriasis (โรคสะเก็ดเงินชนิดจุด): มีลักษณะเป็นจุดเล็กๆ กระจายทั่วตัว

*Presents as small, scattered plaques.*

1. Drug Eruption (ผื่นแพ้ยา): การตอบสนองของร่างกายต่อยาบางชนิด

*An adverse skin reaction to certain medications.*

1. Pityriasis Lichenoides Chronica (PLC): ผื่นอักเสบเรื้อรังที่อาจต้องใช้การตรวจชิ้นเนื้อ (Biopsy) ในการแยกโรค

*A chronic inflammatory condition that may require a skin biopsy for differentiation.*

—

5. แนวทางการรักษา (Management and Treatment)

เนื่องจากโรคนี้เป็นโรคที่หายเองได้ (Self-limiting) การรักษาหลักจึงเน้นที่ “การบรรเทาอาการ” (Symptomatic relief) เพื่อลดความไม่สบายตัวของผู้ป่วย:

*Since PR is self-limiting, treatment focuses primarily on symptomatic relief to improve patient comfort:*

5.1 การดูแลเบื้องต้น (Basic Care)

• การใช้ Emollients: ทาโลชั่นหรือครีมบำรุงผิวเพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นและลดการระคายเคือง

*Apply emollients to moisturize the skin and reduce irritation.*

• การใช้ Antihistamines: รับประทานยาแก้แพ้เพื่อช่วยลดอาการคัน

*Take antihistamines to alleviate pruritus (itching).*

5.2 การรักษาทางการแพทย์ (Medical Interventions)

• Topical Corticosteroids (ยาทาสเตียรอยด์): ช่วยลดการอักเสบและลดอาการคันได้ดีขึ้น

*Helps reduce inflammation and itching.*

• Phototherapy (การฉายแสง): ในรายที่เป็นมากหรือมีอาการคันรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาใช้การฉายแสง (เช่น UV light) เพื่อช่วยให้ผื่นยุบเร็วขึ้น

*In severe or persistent cases, phototherapy (e.g., UV light) may be utilized to accelerate healing.*

—

6. สรุปและระยะเวลาการหาย (Summary and Prognosis)

โดยทั่วไป โรคผื่นกลีบกุหลาบจะหายได้เองภายใน 3-6 สัปดาห์ อย่างไรก็ตาม ในบางรายอาจมีความเรื้อรังยาวนานถึง 3-4 เดือน

*In most cases, Pityriasis Rosea resolves spontaneously within 3-6 weeks. However, some individuals may experience a more prolonged course lasting 3-4 months.*

• *[Update 2024+]: ข้อควรระวัง: หากผื่นมีการลุกลามอย่างรวดเร็ว มีไข้ หรือมีอาการปวดข้อร่วมด้วย ควรพบแพทย์ทันทีเพื่อตรวจวินิจฉัยแยกโรคอื่นที่รุนแรงกว่า*
• *[Update 2024+]: Warning: If the rash spreads rapidly, or is accompanied by fever or joint pain, seek immediate medical attention to rule out more serious conditions.*

—

แหล่งอ้างอิง (Citations):

*Journal of the American Academy of Dermatology (JAAD) – Recent updates on viral associations in dermatoses (2024).*

*American Academy of Dermatology (AAD) guidelines on Papulosquamous disorders.*

*Clinical Dermatology, 5th Edition (Diagnosis and Management of Pityriasis Rosea).*