คู่มือการดูแลและการรักษาโรคริดสีดวงทวารฉบับสมบูรณ์ (2024+)

Comprehensive Guide to Hemorrhoid Care and Treatment (2024+)

1. การดูแลตนเองและการป้องกัน (Self-Care and Prevention)

การปรับพฤติกรรมการขับถ่าย (Bowel Movement Habits)

การบรรเทาอาการเบื้องต้น (Initial Symptom Relief)

2. การรักษาด้วยยา (Pharmacological Treatment)

ยาใช้ภายนอก (Topical Medications)

ยารับประทาน (Oral Medications)

3. ระยะของริดสีดวงและการรักษาทางการแพทย์ (Stages and Medical Treatment)

ระยะที่ 1 (Grade 1)

ระยะที่ 2 (Grade 2)

ระยะที่ 3 และ 4 (Grade 3 & 4)

4. นวัตกรรมการรักษาแนวใหม่: เครื่องมือตัดเย็บอัตโนมัติ (Modern Innovation: Stapled Hemorrhoidectomy)

กลไกการทำงาน (Mechanism)

ข้อดีของการรักษาด้วยเครื่องมือตัดเย็บอัตโนมัติ (Advantages of Stapled Hemorrhoidectomy)

โรคริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids) เป็นภาวะที่เกิดจากการอักเสบหรือบวมของหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนัก ซึ่งสร้างความเจ็บปวดและรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก บทความนี้จะรวบรวมแนวทางการดูแลตนเอง การใช้ยา และนวัตกรรมการรักษาล่าสุดเพื่อให้คุณเข้าใจและรับมือกับโรคนี้ได้อย่างถูกต้อง

Hemorrhoids are a condition caused by the inflammation or swelling of veins in the anal area, which can cause pain and significantly disrupt daily life. This article compiles self-care guidelines, pharmacological treatments, and the latest surgical innovations to help you understand and manage this condition effectively.

หัวใจสำคัญของการจัดการริดสีดวงทวารคือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดแรงดันในช่องทวารหนักและทำให้การขับถ่ายเป็นเรื่องง่าย

The key to managing hemorrhoids is lifestyle modification to reduce anal pressure and facilitate easier bowel movements.

• เลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง: หลีกเลี่ยงการนั่งถ่ายนานเกินไป หรือการนั่งอ่านหนังสือ/เล่นโทรศัพท์ขณะขับถ่าย เนื่องจากจะเพิ่มแรงดันในหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนัก
• *Avoid risky behaviors:* Do not sit on the toilet for extended periods or read books/use phones while defecating, as this increases venous pressure in the anal area.
• เพิ่มกากใยและน้ำ: รับประทานอาหารที่มีกากใยสูง (Fiber) เช่น ผัก ผลไม้ และธัญพืช พร้อมทั้งดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอต่อวัน เพื่อป้องกันอาการท้องผูกซึ่งเป็นสาเหตุหลัก
• *Increase Fiber and Water:* Consume high-fiber foods such as vegetables, fruits, and whole grains, and drink sufficient water daily to prevent constipation, the primary cause.

• การแช่น้ำอุ่น (Sitz Bath): หากมีอาการปวด แนะนำให้แช่ก้นในน้ำอุ่นวันละประมาณ 15 นาที หลังการขับถ่าย เพื่อช่วยลดการอักเสบและผ่อนคลายกล้ามเนื้อหูรูด
• *Sitz Bath:* If experiencing pain, sit in warm water for about 15 minutes after bowel movements to help reduce inflammation and relax the anal sphincter muscles.
• * การใช้ยาบรรเทาอาการ: ในกรณีที่มีอาการปวดมาก อาจต้องใช้ยาแก้ปวดหรือยาแก้อักเสบตามคำแนะนำของแพทย์
• *Pain Relief:* In cases of severe pain, analgesics or anti-inflammatory drugs may be necessary under medical supervision.

การใช้ยาช่วยลดการคั่งของเลือดและบรรเทาอาการอักเสบได้ในระยะเริ่มต้น

Medication helps reduce venous congestion and alleviate inflammation in the early stages.

• ยาเหน็บหรือยาทา: เช่น พร็อคโตซีดิล (Proctosedyl), เชอริพร็อค (Cheriproch) หรือ อนูซอล (Anusol) โดยใช้ติดต่อกันวันละ 1-3 ครั้ง เป็นเวลาประมาณ 7 วัน เพื่อลดอาการบวมและอักเสบ
• *Suppositories or Ointments:* Such as Proctosedyl, Cheriproch, or Anusol, used 1-3 times daily for approximately 7 days to reduce swelling and inflammation.

• กลุ่มยาเพิ่มความแข็งแรงของหลอดเลือด: เช่น ดาฟลอน (Daflon) หรือยาใหม่ *Venoluton* (หากได้รับอนุญาตตามข้อบ่งใช้) ซึ่งช่วยลดอาการเลือดคั่งและลดการอักเสบของหลอดเลือดดำ
• *Venotonic Drugs:* Such as Daflon or the newer *Venoluton*, which help reduce venous congestion and inflammation.

> *คำเตือนสำคัญ (Critical Warning): ในกรณีที่ผู้ป่วยมีอายุมาก หรือมีอาการเลือดออกบ่อยครั้ง/เรื้อรัง แนะนำให้พบแพทย์เพื่อส่องกล้อง (Colonoscopy/Sigmoidoscopy) เนื่องจากอาการอาจไม่ใช่ริดสีดวงเพียงอย่างเดียว แต่อาจเป็นสัญญาณของโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้*

>

> *Critical Warning: In elderly patients or those with recurrent/chronic bleeding, it is highly recommended to undergo a colonoscopy or sigmoidoscopy, as symptoms may not be hemorrhoids alone but could be a sign of colorectal cancer.*

การเลือกวิธีรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค ดังนี้:

Treatment selection depends on the severity of the condition:

• ลักษณะ: หัวริดสีดวงอยู่ภายใน ไม่โผล่ออกมา มักไม่เจ็บ แต่มีเลือดออกขณะถ่าย
• การรักษา: การใช้ยา หรือการฉีดยาเข้าที่ตำแหน่งที่เลือดออก (Sclerotherapy) เพื่อทำให้หัวริดสีดวงฝ่อลง
• *Characteristics:* Internal hemorrhoids, no protrusion, usually painless but causes bleeding.
• *Treatment:* Medication or Sclerotherapy (injecting medication into the hemorrhoid to shrink it).

• ลักษณะ: หัวโผล่ออกมาขณะถ่ายอุจจาระ แต่สามารถหดกลับเข้าไปเองได้
• การรักษา: การใช้ยางรัดโคนริดสีดวง (Rubber Band Ligation) เพื่อให้หัวริดสีดวงขาดเลือดและหลุดไปเอง
• *Characteristics:* Protrudes during defecation but retracts spontaneously.
• *Treatment:* Rubber Band Ligation to cut off blood supply, causing the hemorrhoid to fall off.

• ลักษณะ: หัวริดสีดวงมีขนาดใหญ่มาก ไม่สามารถหดกลับเข้าเองได้ หรือต้องใช้มือกดช่วย
• การรักษาแบบดั้งเดิม: การผ่าตัดตัดหัวริดสีดวงออก (Excisional Hemorrhoidectomy) ซึ่งอาจมีอาการปวดมากในช่วง 24 ชั่วโมงแรกหลังผ่าตัด
• *Characteristics:* Large hemorrhoids that cannot retract spontaneously or require manual reduction.
• *Traditional Treatment:* Excisional Hemorrhoidectomy, which may cause significant pain during the first 24 hours post-surgery.

ปัจจุบันมีความเข้าใจว่าริดสีดวงเกิดจากการที่ “เบาะรอง” (Cushion) บริเวณทวารหนักเลื่อนต่ำลงมา การรักษาจึงเปลี่ยนจากการตัดเนื้อเยื่อส่วนเกิน เป็นการจัดการกับเบาะรองนี้

Current understanding suggests hemorrhoids occur due to the displacement of the anal “cushion.” Therefore, treatment has shifted from removing excess tissue to managing this cushion.

• การยกเบาะขึ้น (Repositioning): แพทย์จะดันเบาะที่เลื่อนลงกลับเข้าไปในตำแหน่งที่ถูกต้อง และเย็บแขวนไว้เพื่อป้องกันไม่ให้เลื่อนลงมาอีก
• *Repositioning:* The displaced cushion is pushed back into its proper position and sutured to prevent further prolapse.
• การตัดส่วนเกิน (Resection): ส่วนของเบาะที่เหลือจะถูกตัดทิ้งด้วยเครื่องมือตัดเย็บอัตโนมัติ (Hemorrhoid Stapler) ในแนวที่สูงกว่าเส้นประสาท ทำให้ความเจ็บปวดลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับวิธีเก่า
• *Resection:* The remaining part of the cushion is removed using a Hemorrhoid Stapler at a level above the nerve endings, significantly reducing pain compared to traditional methods.

1. เจ็บปวดน้อยกว่า (Less Pain): เนื่องจากเป็นการตัดในระดับที่เหนือเส้นประสาท ลดความเจ็บปวดในช่วงแรกหลังผ่าตัด

• *Less postoperative pain due to cutting above nerve endings.*

1. แผลภายนอกไม่มี (No External Wound): ไม่เกิดแผลเปิดบริเวณรูทวาร ทำให้ไม่ต้องดูแลแผลภายนอกที่ยุ่งยาก

• *No external wound, eliminating the need for complex external wound care.*

1. ลดความเสี่ยงการตีบ (Reduced Risk of Stenosis): ตัดริดสีดวงออกโดยไม่ทำให้รูทวารตีบแคบ

• *Removes hemorrhoids without causing anal stenosis.*

1. ฟื้นตัวไว (Faster Recovery): ระยะเวลาในการผ่าตัดและการพักฟื้นในโรงพยาบาลสั้นลง ไม่จำเป็นต้องแช่น้ำอุ่นนานเป็นสัปดาห์

• *Shorter surgical and hospital stays; no need for prolonged sitz baths.*

แหล่งอ้างอิง (References):

• *Clinical Practice Guidelines for Hemorrhoids (Updated 2024).*
• *Manual of Proctology and Anal Disease Management.*
• *Guidelines for Stapled Hemorrhoidopexy (Modern Surgical Techniques).*

หมายเหตุ: ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น หากท่านมีอาการผิดปกติ โปรดปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านศัลยกรรมลำไส้ใหญ่และทวารหนักเพื่อการวินิจฉัยที่ถูกต้อง

Note: This information is for educational purposes only. If you experience abnormal symptoms, please consult a Colorectal Surgeon for an accurate diagnosis.